همزمان با سفر شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به فرانسه برای دیدار با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، عرب‌نیوز گزارشی درباره یک قرن روابط ریاض و پاریس منتشر کرده است.

در این گزارش اشاره شده است که عربستان سعودی و فرانسه طی ۱۰۰ سال روابط رسمی، مناسباتشان را از طریق همکاری در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و دفاعی حفظ و تقویت کرده‌اند و در این مدت، مقام‌های عالی‌رتبه و سران دو کشور نیز بارها با یکدیگر دیدار کرده‌اند.

هر دو کشور اعتبار بسیاری برای دیپلماسی و سیاست خارجی قائل‌اند و در تأمین امنیت و ثبات منطقه‌ای اشتراک نظر دارند.

برای درک تاریخ روابط میان دو کشور باید به جده در قرن نوزدهم بازگشت؛ جایی که روابط سیاسی میان فرانسه و شبه‌جزیره عربستان از آنجا آغاز شد. این روابط با تأسیس کنسولگری فرانسه در جده در سال ۱۸۳۹ شکل گرفت. این کنسولگری نخستین نمایندگی دیپلماتیک فرانسه در منطقه بود.

در سال ۱۹۲۶، روابط کامل دیپلماتیک میان دو کشور رسما آغاز شد. در آن زمان فرانسه یکی از نخستین کشورهایی بود که پادشاهی حجاز و نجد را، پیش از اتحاد این مناطق و تشکیل کشور عربستان سعودی در سال ۱۹۳۲، به رسمیت شناخت. در سال‌های نخست، دیدارهای متعددی میان مقام‌های دو کشور انجام شد و در جریان این دیدارها، درمورد راه‌های گسترش همکاری در زمینه‌های دفاعی، انرژی، سرمایه‌گذاری و فرهنگی بررسی شد.

روابط عربستان سعودی و فرانسه پس از سفر ملک فیصل بن عبدالعزیز به فرانسه در سال ۱۹۶۷ و دیدار او با شارل دوگل، رئیس‌جمهوری وقت فرانسه، وارد مرحله‌ای تازه شد. این سفر تاریخی، سبب گسترش همکاری‌های دوجانبه در بخش‌های مختلف و پیشبرد منافع مشترک دو کشور شد.

در ژانویه ۱۹۷۲، عربستان سعودی و فرانسه با امضای یک توافق‌نامه مهم پشتیبانی نظامی، همکاری‌های دفاعی خود را عمیق‌تر کردند. این توافق موجب تنوع‌بخشی به تجهیزات و تسلیحات نظامی عربستان سعودی شد و نقطه عطف مهمی در روابط دوجانبه بود؛ به‌گونه‌ای که فرانسه را در جایگاه یکی از تأمین‌کنندگان اصلی تجهیزات نظامی عربستان سعودی قرار داد.

در ژانویه ۱۹۷۷، روابط دو کشور بار دیگر گام بزرگی به جلو برداشت. در آن زمان والری ژیسکاردستن، نخستین رئیس‌جمهوری فرانسه بود که به‌طور رسمی به عربستان سعودی سفر کرد.

آنچه در سطح جهانی بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد و جایگاه ژئوپلیتیکی رو به رشد عربستان سعودی را در صحنه بین‌المللی برجسته‌تر کرد، صرفا خود این سفر نبود، بلکه سخنرانی تاریخی رئیس‌جمهوری فرانسه بود که در آن از عربستان سعودی با عنوان یک قدرت جهانی یاد کرد.

در چهارم ژوئن ۱۹۷۷، همکاری‌های اقتصادی عربستان سعودی و فرانسه وارد مرحله مهم دیگری شد؛ زمانی که ملک خالد بن عبدالعزیز آل‌سعود فرمان سلطنتی تأسیس بانک سعودی‌ـ‌فرانسوی (Banque Saudi Fransi) را صادر کرد؛ بانکی که در سال ۲۰۰۲ به‌عنوان یک شرکت سهامی سعودی به فعالیت خود ادامه داد.

یکی دیگر از نقاط عطف روابط دو کشور در سال ۱۹۷۸ رقم خورد؛ زمانی که ملک خالد در نخستین سفر رسمی خود به فرانسه به پاریس رفت و همکاری‌های امنیتی و فرهنگی میان دو کشور را گسترش داد.

در سال‌های بعد، روند فزاینده تعاملات دیپلماتیک در سطح عالی ادامه یافت و دیدارهای رسمی متعددی میان دو کشور انجام شد.

ژیسکاردستن در مارس ۱۹۸۰ بار دیگر به ریاض سفر کرد و پس از او، فرانسوا میتران، رئیس‌جمهوری وقت فرانسه، در سپتامبر ۱۹۸۱ به عربستان سعودی رفت؛ این سفر، نخستین سفر رسمی او به خارج از اروپا بود. در سال ۱۹۸۴ نیز ملک فهد عبدالعزیز آل‌سعود، در مقام پادشاه عربستان سعودی، نخستین سفر رسمی‌اش به فرانسه را انجام داد.

طی شش دهه گذشته، دو کشور همکاری‌های فرهنگی مستمر خود را تعمیق بخشیده‌اند و این همکاری‌ها به حوزه‌هایی مانند توسعه موزه‌ها، صنعت فیلم و حفاظت از میراث فرهنگی گسترش یافته است.

در آوریل ۱۹۹۷، شاهزاده سلمان بن عبدالعزیز، که در آن زمان استاندار ریاض و بعدها پادشاه عربستان سعودی شد، در پاریس با ژاک شیراک، رئیس‌جمهوری وقت فرانسه، دیدار کرد تا منشور همکاری و دوستی میان دو پایتخت را امضا کنند.

این توافق زمینه تبادل دانش و تجربیات میان مقام‌های شهری ریاض و پاریس را برای پیشبرد برنامه‌ریزی شهری و توسعه زیرساخت‌ها فراهم کرد. همچنین بستری رسمی برای تبادلات فرهنگی و میراثی ایجاد کرد.

چند سال بعد، در سال ۲۰۰۱، شورای تجاری عربستان سعودی و فرانسه تأسیس شد و به‌تدریج چارچوب روابط اقتصادی دو کشور را به سمت همکاری‌های مستقیم میان بخش‌های خصوصی سوق داد. این شورا مدیران تجاری و سرمایه‌گذاران دو کشور را برای ایجاد پروژه‌های مشترک و سرمایه‌گذاری‌های دوطرفه به یکدیگر متصل کرد.

در آوریل ۲۰۰۵، عبدالله آل‌سعود، ولیعهد وقت، در سفری رسمی به پاریس رفت. این سفر آخرین دیدار مهم و رسمی او از اروپا پیش از به پادشاهی رسیدنش در اوت همان سال بود.

در سال ۲۰۰۶، فرانسه و عربستان سعودی با امضای یک توافق‌نامه همکاریِ دفاعی، چارچوب بنیادین روابط نظامی میان دو کشور را که به سال ۱۹۷۲ بازمی‌گشت به‌روزرسانی می‌کرد. اندکی بعد، در ژوئن ۲۰۰۷، ملک عبدالله برای یک سفر رسمی دیگر راهی پاریس شد تا این بار با نیکولا سارکوزی، رئیس‌جمهوری وقت فرانسه، دیدار و گفتگو کند.

عربستان سعودی و فرانسه در ژانویه ۲۰۰۸ همکاری‌های خود در حوزه انرژی را نیز گسترش دادند. این اقدام در جریان سفر دو روزه رسمی سارکوزی به عربستان سعودی انجام شد و در جریان آن، توافق‌نامه‌های دوجانبه‌ای در زمینه‌های نفت، گاز و معدن به امضا رسید.

روابط فرهنگی و مردمی دو کشور در سال ۲۰۱۰ ابعاد گسترده‌تری یافت؛ زمانی که شعبه‌های «آلیانس فرانسز» در عربستان سعودی افتتاح شد؛ نهادی که مرجع رسمی و بین‌المللی کشور فرانسه برای آموزش زبان و اشاعه فرهنگ این کشور به شمار می‌آید.

در دسامبر ۲۰۱۳، فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهوری وقت فرانسه، در ریاض با ملک عبدالله دیدار کرد. این سفر دو روزه بر گسترش همکاری‌های تجاری و تأکید دوباره بر تعهد مشترک دو کشور به امنیت و ثبات منطقه‌ای در سراسر خاورمیانه متمرکز بود.

در اول سپتامبر ۲۰۱۴، سلمان بن عبدالعزیز، ولیعهد و معاون نخست‌وزیر وقت، برای تقویت و گسترش همکاری‌ها راهی یک سفر رسمی چهارروزه به فرانسه شد.

در پنجم مه ۲۰۱۵، فرانسوا اولاند در ریاض با ملک سلمان دیدار کرد و در نخستین اجلاس سران شورای همکاری خلیج فارس و فرانسه سخنرانی کرد.

در ژوئن ۲۰۱۵، محمد بن سلمان، معاون ولیعهد و وزیر دفاع وقت، در پاریس با اولاند دیدار کرد. همزمان، فرانسه و عربستان سعودی توافق‌های تجاری به ارزش ۱۲ میلیارد دلار امضا کردند.

در نوامبر ۲۰۱۷، امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، پس از حمله موشکی حوثی‌های، نیروهای شبه‌نظامی مورد حمایت ایران، به ریاض، به عربستان سعودی سفر کرد و با شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، دیدار کرد. مکرون متعهد شد «برای تضمین ثبات در منطقه و مبارزه با تروریسم با عربستان سعودی» همکاری کند.

در آوریل ۲۰۱۸، ولیعهد عربستان سعودی نخستین سفر رسمی خود به فرانسه را انجام داد. او در این سفر با امانوئل مکرون دیدار کرد تا روابط اقتصادی دوجانبه را تحکیم کند. طی این سفر قراردادهای تجاری میان شرکت‌های سعودی و فرانسوی به ارزش ۱۸ میلیارد دلار به امضا رسید.

در جریان این سفر، دو کشور همچنین یک شراکت مهم و تاریخی برای توسعه العلا به‌عنوان مقصدی ممتاز برای فرهنگ، میراث تاریخی و گردشگری پایدار ایجاد کردند.

سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹ نقطه عطف مهمی در همکاری‌های عربستان سعودی و فرانسه در چارچوب پروژه العلا بود. برنامه‌های آموزشی با همکاری کامپوس فرانس راه‌اندازی شد تا شهروندان سعودی برای فعالیت در بخش مهمان‌داری و گردشگری العلا آموزش ببینند. همزمان، آژانس فرانسوی افالولا نیز در پاریس تأسیس شد تا از روند توسعه این منطقه پشتیبانی کند.

در فوریه ۲۰۱۹، پروژه گردشگری العلا آغاز شد و برنامه‌هایی برای ساخت یک اقامتگاه لوکس با طراحی ژان نوول ــ معمار فرانسوی و برنده جایزه معماری پریتزکر ــ ارائه شد. این اقدام در امتداد اجرای پروژه تراموای سازگار با محیط زیست العلا برداشته شد که با مشارکت شرکت فرانسوی آلستوم (Alstom) پیش می‌رود. افزون بر این، بنیاد «ویلا هگرا» (Villa Hegra) نیز به‌عنوان نخستین مرکز فرهنگی مشترک سعودی‌ـ‌فرانسوی در العلا راه‌اندازی شد؛ مرکزی که بستری پویا برای شکوفایی خلاقیت، هنرهای تجسمی و تبادل هنری فراهم می‌کند.

در مارس ۲۰۲۰، عربستان سعودی میزبان نشست «گروه ۲۰» (G20) بود. امانوئل مکرون نیز از جمله رهبران جهان بود که در نشست مجازی این گروه، با تمرکز بر بحران کووید-۱۹، شرکت کرد.

در دسامبر ۲۰۲۱، امانوئل مکرون در یک سفر تاریخی و رسمی به جده رفت و با ولیعهد عربستان سعودی دیدار کرد؛ دیداری که طی آن چندین توافق‌نامه راهبردی، فرهنگی و گردشگری به امضا رسید. در جریان این سفر، توافق‌نامه‌ای نیز برای تقویت همکاری‌های گردشگری میان احمد الخطیب، وزیر گردشگری عربستان سعودی، و فرانک ریستر، وزیر مشاور فرانسه در امور تجارت خارجی و جذابیت اقتصادی، امضا شد.

در سال ۲۰۲۱ مقام‌های عالی‌رتبه عربستان سعودی و فرانسه دیدارهای متعددی با یکدیگر داشتند. در ۱۷ مه، شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، ریاست هیأت کشورش در کنفرانس بین‌المللی حمایت از سودان را بر عهده داشت و در اجلاس پاریس درباره تأمین مالی اقتصادهای آفریقا که به میزبانی رئیس‌جمهوری فرانسه برگزار شد، شرکت کرد.

سفرهای ولیعهد و نخست‌وزیر عربستان سعودی به فرانسه در ژوئیه ۲۰۲۲ و ژوئن ۲۰۲۳، و همچنین سفر امانوئل مکرون به عربستان سعودی در دسامبر ۲۰۲۱، به گسترش دامنه همکاری‌های میان دو کشور کمک کرد.

پاریس پیش‌تر در اکتبر ۲۰۲۲ میزبان نخستین کنسرت ارکستر و گروه کر ملی عربستان سعودی در خارج از این کشور بود. برنامه‌ای با عنوان «شاهکارهای موسیقی سعودی» با حضور ارکستر فیلارمونیک سلطنتی فرانسه در سالن تئاتر شتله برگزار شد.

در حوزه تجارت، صادرات غیرنفتی عربستان سعودی به جمهوری فرانسه در سال ۲۰۲۲ به ۱.۳ میلیارد ریال سعودی رسید، در حالی که ارزش واردات عربستان سعودی از فرانسه ۱۴.۷ میلیارد ریال سعودی بود. حجم تجارت میان عربستان سعودی و فرانسه در سال ۲۰۲۵ به ۱۱.۷۹۳ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال پیش از آن، ۷.۲ درصد افزایش داشت. این رشد نشان‌دهنده تعهد هر دو کشور به تقویت روابط اقتصادی و سرمایه‌گذاری و گسترش تجارت دوجانبه است.

در دسامبر ۲۰۲۴، امانوئل مکرون در یک سفر رسمی دولتی به عربستان سعودی رفت. دو کشور در جریان این سفر توافق کردند سه هدف اصلی را پیش ببرند: توسعه و دفاع ملی، ثبات منطقه‌ای و جهانی، و مسائل مهم جهانی، با تمرکز اساسی بر تغییرات اقلیمی.

در سپتامبر ۲۰۲۵، عربستان سعودی و فرانسه به‌طور مشترک قطعنامه‌ای را به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کردند تا کنفرانس بین‌المللی بلندپایه درباره راهکار دوکشوری و مسئله فلسطین از سر گرفته شود.

در ژوئیه ۲۰۲۶، پاریس نخستین شهر خارج از ریاض بود که میزبانی جام جهانی ورزش‌های الکترونیکی (Esports World Cup) را بر عهده گرفت؛ اقدامی که به پیشبرد هدف بلندمدت بنیاد ورزش‌های الکترونیکی برای برگزاری دوره‌ای این رقابت‌ها در شهرهای مختلف جهان کمک کرد.

با نگاهی به آینده، دو کشور به یک برنامه اقدام مشترک برای سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۸ متعهدند. این برنامه بر حوزه‌هایی چون هوش مصنوعی، لجستیک سبز و شتاب‌بخشی به توسعه در بخش‌های گردشگری، ورزش و سرگرمی تمرکز دارد.

فرانسه در طول ۱۰۰ سال روابط رسمی دوجانبه، همواره عربستان سعودی را شریکی قابل‌اعتماد می‌داند که نقشی حیاتی در حفظ صلح و ثبات در منطقه ایفا می‌کند.